26 Αυγούστου, 2019

Search

Η κρίση της εφηβείας

Η εφηβεία είναι το χρονικό διάστημα, που ξεκινά με την εμφάνιση των πρώτων σημείων της ήβης και καταλήγει στην ενηλικίωση του ατόμου. Οι σωματικές και βιολογικές αλλαγές  αρχίζουν (κατά μέσο όρο) στην ηλικία των 12 ετών για τα κορίτσια και των 14 ετών για τα αγόρια και οφείλονται κυρίως στην έκκριση ορμονών (οιστρογόνων για τα κορίτσια, ανδρογόνων για τα αγόρια). Η σωματική ανάπτυξη επιταχύνεται απότομα και κάνουν την εμφάνισή τους τα χαρακτηριστικά του φύλου.

Η έντονη αλλαγή στην εικόνα του σώματος σπρώχνει τον έφηβο στην αναζήτηση μιας νέας ταυτότητας. Παράλληλα, οι ορμονικές μεταβολές ενισχύουν τις σεξουαλικές και επιθετικές παρορμήσεις του και προκαλούν την ψυχοσυναισθηματική εξέλιξή του. Ο έφηβος έχει τη δυνατότητα να ολοκληρώσει τις σεξουαλικές σχέσεις του και να κερδίσει την αυτονομία του από τους γονείς. Αυτές οι κατακτήσεις απαιτούν μεγάλη ψυχική ενέργεια και, αν δεν εξελιχθούν ομαλά, μπορεί να οδηγήσουν σε αυτό που ονομάζουμε κρίση της εφηβείας.

Η κρίση εκδηλώνεται με ποικίλες διαταραχές της συμπεριφοράς, κυρίως προκλητικές και επιθετικές, μέσα από τις οποίες διαφαίνεται η άσχημη ψυχολογική κατάστασή του παιδιού. Ο τρόπος με τον οποίο θα ξεπεραστεί η κρίση της εφηβείας εξαρτάται από την προσωπικότητα και τις ψυχικές δυνάμεις του εφήβου, αλλά και από τη στάση και τη συμπεριφορά των γονιών.

Η εφηβεία σηματοδοτεί αλλαγές στη συμπεριφορά του παιδιού. Οι γονείς δεν αναγνωρίζουν το χαρακτήρα του παιδιού τους. Ο έφηβος παρουσιάζεται αινιγματικός, απαιτητικός, ανυπόμονος και εριστικός. Όταν δεν ικανοποιούνται οι ανάγκες του, γίνεται επιθετικός και οι αντιδράσεις του είναι απρόβλεπτες. Συχνά παρατηρείται παλινδρόμηση και ο έφηβος μιμείται τη συμπεριφορά μικρότερου παιδιού, γίνεται το μωρό της μαμάς του και αναζητεί τη φροντίδα της.

Στο πρώτο στάδιο (12-13 ετών) οι παρέες είναι με άτομα του ίδιου φύλου. Τα αγόρια αναπτύσσουν έντονες φιλίες με τα αγόρια -το ίδιο και τα κορίτσια-, λένε τα μυστικά τους, συγκρίνονται. Στο μέσο στάδιο (14-16 ετών) εμφανίζεται καθαρά ο ανταγωνισμός με τους γονείς, οι οποίοι παύουν να είναι αντικείμενα θαυμασμού. Αντίθετα, εκδηλώνεται ο θαυμασμός για κάποιον άλλο σημαντικό ενήλικο. Αυτόν το ρόλο μπορεί να παίξει ο μεγαλύτερος φίλος ή ο δάσκαλος, καθώς ο έφηβος αναζητεί τη στήριξη, που δεν μπορεί να πάρει από το γονιό σε κάποιον φίλο. Ο έφηβος μένει πολλές ώρες μόνος στο δωμάτιό του ακούγοντας μουσική ή γράφοντας τις κρυφές σκέψεις του. Διανύει μια περίοδο μοναξιάς, αλλά και δημιουργικότητας, κατά την οποία φιλοσοφικά ερωτήματα και υπαρξιακές αναζητήσεις απαιτούν την απάντησή τους.

Στο τελικό στάδιο(17-18 ετών) οι έντονες συγκρούσεις παύουν, η ταυτότητα ολοκληρώνεται και οι απαιτήσεις της ενήλικης ζωής οδηγούν τον έφηβο να προσαρμοστεί στην πραγματικότητα. Οι ετεροφυλικές σεξουαλικές σχέσεις αποκτούν μεγαλύτερη διάρκεια, επέρχεται η συμφιλίωση με τους γονείς και ζητούν τη βοήθειά τους για την επιλογή σπουδών και επαγγέλματος. Έτσι παύει ο ανταγωνισμός και οι γονείς γίνονται σύμμαχοι και φίλοι.

 Ο έφηβος και η οικογένεια βρίσκονται σε συνεχή αλληλεπίδραση με έντονες συγκρούσεις, χαρακτηριστικές αυτής της περιόδου. Η θέση του εφήβου καθορίζεται από μια βαθιά αντίφαση. Διεκδικεί με πάθος την αυτονομία του, την ίδια στιγμή που εξαρτάται άμεσα από την οικογένειά του. Θέλει να είναι αυτόνομος, αλλά ταυτόχρονα αναζητεί τη σιγουριά και τη στήριξη, που παρέχονται από τους γονείς του. Του είναι απαραίτητη η ύπαρξη κάποιου με τον οποίο θα συγκρουστεί και θα τον ξεπεράσει.

Οι γονείς πρέπει να ανέχονται τους εφήβους και να μην εκλαμβάνουν ως προσωπική τους αποτυχία την τάση τους να τους αγνοούν. Πρέπει να υπερβούν τη σχέση του γονιού προς το μικρό παιδί, που χρειάζεται προστασία από τα πάντα, και να περάσουν προοδευτικά σε μια ισότιμη σχέση ενήλικου προς ενήλικο.   

Σχολικές Μονάδες

Νηπιαγωγείο

Νηπιαγωγείο

Δημοτικό

Δημοτικό

Γυμνάσιο

Γυμνάσιο